Muchomor zielonawy (sromotnikowy)
Amanita phalloides
Inne nazwy: muchomor sromotnikowy, muchomor bulwiasty
Grzyb z blaszkami, z zielonkawym lub oliwkowym kapeluszem i bulwą w błoniastej pochwie u nasady.
Śmiertelnie trujący. Nie zbieraj go i nie wkładaj do koszyka z innymi grzybami.
Objawy pojawiają się po wielu godzinach, nawet po dobie, gdy wątroba jest już uszkodzona. U nasady ma bulwę w błoniastej pochwie („worku”), często ukrytą w ściółce.
Jak rozpoznać
- Kapelusz
- Średnica 5–15 cm, półkulisty, potem płaski. Oliwkowozielony do żółtawozielonego, czasem prawie biały, z ciemnymi włókienkami, zwykle bez łatek.
- Spód kapelusza
- Blaszki białe, u starych owocników kremowe. Są gęste i wolne – nie dochodzą do trzonu.
- Trzon i nasada
- Białawy, często z delikatnym, zygzakowatym wzorkiem, ze zwisającym pierścieniem, który może odpaść. Nasada to bulwa w dużej, białej, odstającej pochwie („worku”).
- Miąższ
- Biały, nie zmienia barwy. Młody prawie bez zapachu, starszy pachnie mdło-słodko, jak sztuczny miód.
Nie sprawdzaj grzybów smakiem.
Z czym można pomylić
Gołąbek nie ma pierścienia ani pochwy. Jego kapelusz z wiekiem pęka na drobne poletka.
Kania ma brązowe łuski na kapeluszu, brązowy, wężykowaty wzór na trzonie i ruchomy pierścień. Jej nasada nie ma pochwy.
- Gąska zielonkatrujący
Gąska ma żółte blaszki, nie ma pierścienia ani pochwy.
- Pieczarki
Blaszki pieczarek szybko różowieją, a potem brązowieją. Pieczarki nie mają pochwy u nasady.
Żadna pojedyncza cecha nie wystarcza. Jeśli którejś nie możesz sprawdzić, zostaw grzyb.
Kiedy i gdzie
- Kiedy
- Od czerwca do listopada.
- Gdzie
- W lasach liściastych i mieszanych, najczęściej pod dębami i bukami, także w parkach. Rośnie na ziemi, na żyznych glebach.
Już jeden owocnik może zabić dorosłego człowieka.
Ochrona i prawo
- Ochrona gatunkowa
- Nie jest chroniony (rozporządzenie w sprawie ochrony gatunkowej grzybów, Dz.U. 2014 poz. 1408).
- Wykaz grzybów dopuszczonych do obrotu
- Nie ma go w wykazie. Wykaz dotyczy handlu i skupu grzybów. Nie jest oceną Twojego okazu. Podstawa: Dz.U. 2026 poz. 258, zał. 1.
Stan prawny sprawdzono 19.10.2026.
Bezpieczeństwo
Pewność albo zostaw
Zbieraj tylko grzyby, które rozpoznajesz na pewno. Atlas pomaga się uczyć, ale nie zastępuje grzyboznawcy.
Pokaż grzyboznawcy
W sezonie grzyboznawcy w stacjach sanitarno-epidemiologicznych (sanepidzie) oceniają grzyby zbierane na własny użytek, zwykle bezpłatnie. Przynieś grzyby świeże i całe, nieoczyszczone i niepokrojone.
Po zjedzeniu podejrzanego grzyba dzwoń 112
Nie czekaj na objawy. Zachowaj resztki grzybów i potrawy.
Źródła
Opis napisaliśmy na podstawie faktów z kilku niezależnych źródeł. Treść czeka na recenzję mykologa.
Pokaż źródła (9)
- Wojewoda W. 2003. Checklist of Polish larger Basidiomycetes. IB PAN, Kraków
- Wikipedia (pl): Muchomor zielonawy
- Wikipedia (en): Amanita phalloides
- O'Reilly P. First Nature: Amanita phalloides – Deathcap
- Snowarski M. Atlas grzybów Polski (grzyby.pl): Amanita phalloides (muchomor zielonawy)
- WSSE w Poznaniu (A. Maciąg): Najczęstsze grzybowe pomyłki, czyli grzyby jadalne i podobne do nich (gov.pl, PDF)
- Sanepid (gov.pl): Poznaj grzyby – unikniesz zatrucia, plansza jadalne/trujące (PDF)
- Sanepid (gov.pl): Grzyby trujące! Grupa I – objawy zatrucia dopiero po 8–40 godzinach (PDF)
- PSSE w Golubiu-Dobrzyniu: Pomyłka, która może być śmiertelna, czyli grzybowe pomyłki (gov.pl)
Wersja treści: a1-2026-10-19.
Zgłoś błądOdpisujemy zwykle w ciągu 3 dni roboczych.