Koźlarz babka
Leccinum scabrum
Inne nazwy: kozak, podbrzeźniak, babka
Brązowy grzyb z rurkami spod brzozy, z wysokim, białawym trzonem pokrytym ciemnymi łuseczkami.
Zbierany jako grzyb jadalny. Zanim zjesz, pokaż grzyboznawcy.
Jak rozpoznać
- Kapelusz
- Ma 5–15 cm, jest jasno- do ciemnobrązowego, czasem szarobrązowy. Młody półkulisty, później poduszkowaty; wilgotny lekko lepki.
- Spód kapelusza
- Rurki i pory białawe, z wiekiem szarobrązowe. Po uciśnięciu prawie nie zmieniają barwy.
- Trzon i nasada
- Wysoki, 7–17 cm, białawy, gęsto pokryty ciemnobrązowymi do czarnych łuseczkami, bez siateczki. Zwęża się ku górze, łuseczki są najgrubsze przy nasadzie.
- Miąższ
- Biały, w trzonie twardy i włóknisty. Po przekrojeniu nie zmienia barwy albo lekko różowieje, nie sinieje.
Nie sprawdzaj grzybów smakiem.
Z czym można pomylić
- Goryczak żółciowyniejadalny
Ma różowawe pory i wyraźną brązową siateczkę na trzonie zamiast łuseczek. Jest niejadalny – nie sprawdzaj smakiem.
Ma pomarańczowy kapelusz, a jego miąższ po przekrojeniu ciemnieje, u nasady trzonu sinozielono.
Żadna pojedyncza cecha nie wystarcza. Jeśli którejś nie możesz sprawdzić, zostaw grzyb.
Kiedy i gdzie
- Kiedy
- Od czerwca do listopada, rzadko już w maju.
- Gdzie
- Zawsze przy brzozie – w lasach, zaroślach, na torfowiskach, w parkach i poza lasem. Bardzo pospolity.
- W prognozie na mapie
- Lubi cieplej (średnio ok. 14°C) i wilgotno.
Ochrona i prawo
- Ochrona gatunkowa
- Nie jest chroniony (rozporządzenie w sprawie ochrony gatunkowej grzybów, Dz.U. 2014 poz. 1408).
- Wykaz grzybów dopuszczonych do obrotu
- Jest w wykazie (poz. 15: koźlarz babka (wszystkie odmiany)). Wykaz dotyczy handlu i skupu grzybów. Nie jest oceną Twojego okazu. Podstawa: Dz.U. 2026 poz. 258, zał. 1.
Stan prawny sprawdzono 19.10.2026.
Bezpieczeństwo
Pewność albo zostaw
Zbieraj tylko grzyby, które rozpoznajesz na pewno. Atlas pomaga się uczyć, ale nie zastępuje grzyboznawcy.
Pokaż grzyboznawcy
W sezonie grzyboznawcy w stacjach sanitarno-epidemiologicznych (sanepidzie) oceniają grzyby zbierane na własny użytek, zwykle bezpłatnie. Przynieś grzyby świeże i całe, nieoczyszczone i niepokrojone.
Po zjedzeniu podejrzanego grzyba dzwoń 112
Nie czekaj na objawy. Zachowaj resztki grzybów i potrawy.
Źródła
Opis napisaliśmy na podstawie faktów z kilku niezależnych źródeł. Treść czeka na recenzję mykologa.
Pokaż źródła (8)
- Wojewoda W. 2003. Checklist of Polish larger Basidiomycetes. IB PAN, Kraków
- Wikipedia (pl): Koźlarz babka
- First Nature (Kibby/Evans): Leccinum scabrum
- Snowarski M., Atlas grzybów Polski (grzyby.pl): Leccinum scabrum
- Wikipedia (en): Leccinum scabrum – liczona razem z Wikipedią PL jako jedno źródło
- Wikipedia (de): Gemeiner Birkenpilz – liczona razem z Wikipedią PL/EN jako jedno źródło
- First Nature (Kibby/Evans): Tylopilus felleus
- First Nature (Kibby/Evans): Leccinum versipelle
Wersja treści: a1-2026-10-19.
Zgłoś błądOdpisujemy zwykle w ciągu 3 dni roboczych.