Borowik szatański
Rubroboletus satanas
Inne nazwy: krwistoborowik szatański, grzyb szatański
Masywny borowik o szarobiałym kapeluszu, czerwonych porach i bulwiastym trzonie z czerwoną siateczką.
Trujący. Nie zbieraj go i nie wkładaj do koszyka z innymi grzybami.
Gatunek chroniony. Nie zrywaj go — wystarczą zdjęcia.
Jest trujący, wywołuje silne wymioty i biegunkę.
Jak rozpoznać
- Kapelusz
- Ma 6–30 cm średnicy, gruby, kredowobiały do szarego, z wiekiem z oliwkowym odcieniem. Powierzchnia matowa i sucha.
- Spód kapelusza
- Rurki żółtawe. Pory najpierw pomarańczowożółte, potem karminowe, u starych oliwkowe, po uszkodzeniu sinieją.
- Trzon i nasada
- Bardzo gruby, baryłkowaty, w środku bulwiasto zgrubiały. Pod kapeluszem żółty, niżej karminowy, w górnej połowie z czerwonawą siateczką.
- Miąższ
- Białawy, po przekrojeniu powoli i słabo sinieje. Stare owocniki mają przykry zapach, podobny do padliny.
Nie sprawdzaj grzybów smakiem.
Z czym można pomylić
Ma ciemnobrązowy kapelusz, a na trzonie drobne czerwone kropki zamiast siateczki.
- Modroborowik ponurytrujący
Ma ciemniejszy, oliwkowobrązowy kapelusz, a jego miąższ sinieje natychmiast i mocno.
- Borowik żółtoporyniejadalny
Ma podobny jasny kapelusz, ale jego pory są żółte.
Ma pory białe do oliwkowych, nigdy czerwone, a jego miąższ nie sinieje.
Żadna pojedyncza cecha nie wystarcza. Jeśli którejś nie możesz sprawdzić, zostaw grzyb.
Kiedy i gdzie
- Kiedy
- Od lipca do września.
- Gdzie
- W ciepłych, widnych lasach liściastych, pod bukami, dębami i grabami, na glebie wapiennej. W Polsce bardzo rzadki.
Potocznie „szatanem” nazywa się też goryczaka żółciowego, ale to inny, znacznie pospolitszy grzyb.
Ochrona i prawo
- Ochrona gatunkowa
- Ochrona ścisła (Dz.U. 2014 poz. 1408, zał. 1 lp. 8 (jako borowik szatański, Boletus satanas)). Nie zrywaj go — wystarczą zdjęcia.
- Wykaz grzybów dopuszczonych do obrotu
- Nie ma go w wykazie. Wykaz dotyczy handlu i skupu grzybów. Nie jest oceną Twojego okazu. Podstawa: Dz.U. 2026 poz. 258, zał. 1.
Stan prawny sprawdzono 19.10.2026.
Bezpieczeństwo
Pewność albo zostaw
Zbieraj tylko grzyby, które rozpoznajesz na pewno. Atlas pomaga się uczyć, ale nie zastępuje grzyboznawcy.
Pokaż grzyboznawcy
W sezonie grzyboznawcy w stacjach sanitarno-epidemiologicznych (sanepidzie) oceniają grzyby zbierane na własny użytek, zwykle bezpłatnie. Przynieś grzyby świeże i całe, nieoczyszczone i niepokrojone.
Po zjedzeniu podejrzanego grzyba dzwoń 112
Nie czekaj na objawy. Zachowaj resztki grzybów i potrawy.
Źródła
Opis napisaliśmy na podstawie faktów z kilku niezależnych źródeł. Treść czeka na recenzję mykologa.
Pokaż źródła (10)
- Wojewoda W. 2003. Checklist of Polish larger Basidiomycetes. IB PAN, Kraków (jako Boletus satanas)
- Łuszczyński J. 2020. Borowik szatański Boletus satanas. W: Kujawa A., Ruszkiewicz-Michalska M., Kałucka I.L. (red.) Grzyby chronione Polski. Rozmieszczenie, zagrożenia, rekomendacje ochronne. IŚRiL PAN, Poznań: 60–64
- Wikipedia (pl): Krwistoborowik szatański
- First Nature: Rubroboletus satanas – Devil's Bolete
- Snowarski M. Atlas grzybów Polski (grzyby.pl): Boletus satanas
- First Nature: Neoboletus luridiformis – Scarletina Bolete
- First Nature: Caloboletus calopus – Bitter Beech Bolete
- First Nature: Boletus edulis – Cep (Penny Bun)
- Wikipedia (pl): Goryczak żółciowy
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących grzybów objętych ochroną (Dz.U. 2004 nr 168 poz. 1765)
Wersja treści: a1-2026-10-19.
Zgłoś błądOdpisujemy zwykle w ciągu 3 dni roboczych.