← Mapa
?
← Atlas grzybów

Opieńka ciemna

Armillaria ostoyae

Zbierany jako jadalny

Opieńka o czerwonobrązowym kapeluszu gęsto pokrytym ciemnymi łuskami, rosnąca w kępkach na drewnie, głównie świerków.

Zbierany jako grzyb jadalny. Na surowo trujący. Zanim zjesz, pokaż grzyboznawcy.

W podobnych kępkach na drewnie rośnie śmiertelnie trująca hełmówka jadowita. Opieńki zawsze pokaż grzyboznawcy.

Jak rozpoznać

Kapelusz
3–10 cm, czerwonobrązowy, po wyschnięciu jaśniejszy. Gęsto pokryty ciemnobrązowymi do czarniawych łuskami, aż po brzeg.
Spód kapelusza
Blaszki gęste, kremowobiałe, z wiekiem różowawe do brązowawych. Lekko zbiegają na trzon. Wysyp zarodników biały.
Trzon i nasada
Nad pierścieniem białawy, niżej czerwonobrązowy, z białawymi kłaczkami. Pierścień biały, od spodu i na brzegu z ciemnymi łuskami. Nasada lekko zgrubiała, bez pochwy.
Miąższ
Biały i dość jędrny, z wiekiem z różowawym odcieniem.

Nie sprawdzaj grzybów smakiem.

Z czym można pomylić

  • Hełmówka jadowitaśmiertelnie trujący

    Śmiertelnie trująca. Ma rdzawobrązowe blaszki i wysyp zarodników, gładki kapelusz bez łusek i cienki, nietrwały pierścień.

  • Trująca. Ma siarkowożółty kapelusz bez łusek, zielonkawe blaszki i nie ma wyraźnego pierścienia.

  • Ma tylko drobne łuseczki na środku kapelusza i żółtawy pierścień bez ciemnych łusek od spodu.

Żadna pojedyncza cecha nie wystarcza. Jeśli którejś nie możesz sprawdzić, zostaw grzyb.

Kiedy i gdzie

Kiedy
Od lipca do listopada, najliczniej jesienią.
Gdzie
W lasach, zwłaszcza świerkowych, na kwaśnych glebach. Rośnie w kępkach na żywych i martwych pniach, pniakach i korzeniach, głównie świerków, rzadziej sosen, buków czy dębów.

Jest groźnym pasożytem drzew – wywołuje zgniliznę korzeni.

Ochrona i prawo

Ochrona gatunkowa
Nie jest chroniony (rozporządzenie w sprawie ochrony gatunkowej grzybów, Dz.U. 2014 poz. 1408).
Wykaz grzybów dopuszczonych do obrotu
Nie ma go w wykazie. Wykaz dotyczy handlu i skupu grzybów. Nie jest oceną Twojego okazu. Podstawa: Dz.U. 2026 poz. 258, zał. 1.

Stan prawny sprawdzono 19.10.2026.

Bezpieczeństwo

Pewność albo zostaw

Zbieraj tylko grzyby, które rozpoznajesz na pewno. Atlas pomaga się uczyć, ale nie zastępuje grzyboznawcy.

Pokaż grzyboznawcy

W sezonie grzyboznawcy w stacjach sanitarno-epidemiologicznych (sanepidzie) oceniają grzyby zbierane na własny użytek, zwykle bezpłatnie. Przynieś grzyby świeże i całe, nieoczyszczone i niepokrojone.

Po zjedzeniu podejrzanego grzyba dzwoń 112

Nie czekaj na objawy. Zachowaj resztki grzybów i potrawy.

Zadzwoń 112

Źródła

Opis napisaliśmy na podstawie faktów z kilku niezależnych źródeł. Treść czeka na recenzję mykologa.

Pokaż źródła (7)
  1. Wojewoda W. 2003. Checklist of Polish larger Basidiomycetes. IB PAN, Kraków
  2. Atlas grzybów Polski (grzyby.pl): Armillaria ostoyae – opieńka ciemna
  3. Atlas grzybów Polski (grzyby.pl): rodzaj Armillaria – opieńka
  4. Wikipedia (pl): Opieńka ciemna
  5. First Nature: Armillaria ostoyae – Dark Honey Fungus
  6. Wiercińska M. 2026. Hełmówka jadowita – jak wygląda, z czym można ją pomylić i jakie są objawy zatrucia? Medycyna Praktyczna (mp.pl)
  7. First Nature: Hypholoma fasciculare – Sulphur Tuft

Wersja treści: a1-2026-10-19.

Zgłoś błąd

Odpisujemy zwykle w ciągu 3 dni roboczych.