← Mapa

Naparstniczka czeska

Verpa bohemica

Inne nazwy: smardzówka czeska

ochrona częściowa

Wiosenny grzyb z małą, pofałdowaną główką osadzoną jak naparstek na długim, jasnym trzonie.

Gatunek chroniony. Nie zrywaj go — wystarczą zdjęcia.

Jak rozpoznać

Kapelusz: Główka 2–4,5 cm, dzwonkowata, ochrowobrązowa do ciemnobrązowej. Pokryta długimi, falistymi, podłużnymi fałdami, bez głębokich dołków.
Spód kapelusza: Brak blaszek. Główka przyrasta tylko na samym szczycie trzonu, a jej dolny brzeg odstaje wolno jak naparstek.
Trzon i nasada: Wyraźnie dłuższy od główki, walcowaty aż do nasady, białawy do kremowego, z drobnymi kosmkami. Młody wypełniony watowatym miąższem, później pusty.
Miąższ: Cienki, kruchy, woskowaty, białawy. Zapach słaby, przyjemny.

Nie sprawdzaj grzybów smakiem.

Z czym można pomylić

Smardze
Ich główka ma głębokie dołki i jest przyrośnięta brzegiem do trzonu – u smardza półwolnego do połowy wysokości. Też chronione.
Naparstniczka stożkowata
Jest mniejsza, a jej główka jest gładka lub lekko nierówna, bez wyraźnych fałd. Też chroniona.
Piestrzeniceśmiertelnie trujący
Mają szeroką, nieregularną główkę pofałdowaną jak mózg, osadzoną na krótkim, grubym trzonie. Śmiertelnie trujące.

Żadna pojedyncza cecha nie wystarcza. Jeśli którejś nie możesz sprawdzić, zostaw grzyb.

Kiedy i gdzie

Kiedy: Wczesną wiosną – w kwietniu i maju, czasem już w marcu.
Gdzie: W wilgotnych lasach liściastych – łęgach i grądach – oraz w zaroślach i parkach. Rośnie na ziemi, często pod osikami, jesionami i olszami.

Rośnie w Polsce rzadko, ale na terenie całego kraju.

Ochrona i prawo

Ochrona gatunkowa: Ochrona częściowa (Dz.U. 2014 poz. 1408, zał. 2 lp. 51). Nie zrywaj go — wystarczą zdjęcia.
Wykaz grzybów dopuszczonych do obrotu: Jest w wykazie (poz. 33: naparstniczka czeska — wyłącznie spoza Polski). Wykaz dotyczy handlu i skupu grzybów. Nie jest oceną Twojego okazu. Podstawa: Dz.U. 2026 poz. 258, zał. 1.

Stan prawny sprawdzono 19.10.2026.

Bezpieczeństwo

Pewność albo zostaw

Zbieraj tylko grzyby, które rozpoznajesz na pewno. Atlas pomaga się uczyć, ale nie zastępuje grzyboznawcy.

Pokaż grzyboznawcy

W sezonie grzyboznawcy w stacjach sanitarno-epidemiologicznych (sanepidzie) oceniają grzyby zbierane na własny użytek, zwykle bezpłatnie. Przynieś grzyby świeże i całe, nieoczyszczone i niepokrojone.

Po zjedzeniu podejrzanego grzyba dzwoń 112

Nie czekaj na objawy. Zachowaj resztki grzybów i potrawy.

Zadzwoń 112

Źródła

Opis napisaliśmy na podstawie faktów z kilku niezależnych źródeł. Treść czeka na recenzję mykologa.

Pokaż źródła (4)

Wersja treści: a1-2026-10-19.

Zgłoś błąd

Odpisujemy zwykle w ciągu 3 dni roboczych.